Të dhënat Financiare të Projektit

Kush deshiron të krijoj fitim, duhet edhe të shpenzoj (Plaut)

Pervojat tregojn se shumë ide të mira dhe origjinale asnëhere nuk janë realizuar, më së shpeshti për shkak të hulumtimeve të mangta të tregut, apo për shkak të mungesës apo mos paraqitjes së plotë të dhënave financiare në projekt. Nga ana tjetër, ka ndërmarrës që përmes të dhënat financiare të projektitprojektantëve të vetë përpiqen të frizojnë(kamufllojnë) të dhënat financiare të projektit të tyre, por financieret potencial kanë aftësi që pa vështirësi të hetojn(zbulojnë) këto mashtrime dhe tua mbyllin derën këtyrë projekteve/ndërmarrësve. Megjithëate, rastet më të shpeshta janë kur bankat dhe financieret, akcioneret, bashkëinvestuesit, tjerë nuk tregojnë interesim për projektet e caktuara, më së shpeshti për shkak se aspektet financiare nuk janë përpunuar si duhet. Prandaj, kjo pjesë e projektit duhet tu ofroj të gjithë interesentve informata të mjaftueshme dhe kualitative për të parë të gjitha aspektet financiare, detajet për projektin, dhe ate për një kohë më të gjatë(kohën e eksploatimit të projektit), apo së paku për kohën/vitet deri sa të mos kthehen obligimet kreditore.
Bazë e raporteve financiare të cdo projekti, sipas Ligjit për Kontabilitetin dhe standardeve të Kontabilitetit Ndërkombëtar janë: bilanci, raporti i suksesit/humjes, raporti për rrjedhat financiare. Meqe në këto raporte financiare nuk përfshihen të dhënat për aktivitetet afariste në të kaluarën, por vetëm projekcionet për periudhën e ardhshme, është mirë qe në këtë pjesë për nevojat e kredidhënsve dhe të interesentve të tjerë t’ua prezentojmë raportet financiare të shkurta nga periudha e afarizmit të kaluar. Natyrisht për projektet e reja, duhet sintetizuar rezultatet e hulumtimeve për hartimin e projekcioneve të bilanceve të nevojshme, që pasqyrojn zhvillimet kryesore të projektit. Në këtë pjesë teorike, për dijen tuaj, kemi paraqitur

Tabela: Pasqyra tabelare me të dhënat e nevojshme që kompletojn më së miri pjesën financiare të projektit
Tab.1 Projektimi I investimeve të nevojshme në mjetet të përhershme dhe qarkulluese
Tab.2 Projektimi I planit terminal të financimit sipas elementeve të investimeve
Tab.3 Projektimi I burimeve dhe I strukturës së mjeteve dhe kapitalit
Tab.4 Projektimi I planit terminal të financimit sipas burimeve
Tab.5 Projektimi I harmonizimit të investimeve dhe i burimeve(konstrukcioni financiar)
Tab.6 Projektimi I pagesave(amortizimit) të kredisë me anuitete të njejta
Tab.7 Projektimi I pagesave(amortizimi) I kredisë me anuitete në rënie
Tab.8 Projektimi I I amortizimit vjetor dhe I mbetjes së vlerës së projektit
Tab.90 Projektimi I I të hyrave gjatë jetës së eksploatimit të projektit
Tab.10 Projektimi I të shpenzimeve gjatë jetës së eksploatimit të projektit
Tab.11 Projektimi dinamik I fitimit/humbjes
Tab.12 Projektimi dinamik I rrjedhës ekonomike
Tab.13 Projektimi dinamik I rrejdhës financiare

Fakti se çdo projekt në fillim(posacerisht gjatë vitit të parë) të eksploatimit zakonisht nuk realizon kapacitet të plotë të prodhimit/shërbimit, poashtu edhe në shitjen e produkteve, mallit apo shërbimeve(përkatëisht të hyrave nga shitja), cka do të thot se paraja nga shitja arrin me dinamik të ndryshme (dhe jo menjëher në fillim), dhe se në të njëjtën kohë shumë faktura duhet paguar menjëher dhe në kohë, (shëmbull, lënda e parë, repromateriali, rryma, uji, shpenzimet komunale, të ardhurat e punëtorëve, qiraja për hapsirat e shfrytëzuara apo kamatat në kredi, etj), preferohet që në vitin e parë (të periudhës së eksploatimit) projeksioni i të ardhurave dhe shpenzimeve, projektimi i fitimit dhe humbjes nga ana ekonomike financiare të pasqyrohet sipas mujve apo në cdo tre muaj. Nëse nuk mund të vlerësoni në mënyrë objektive mos improvizoni por përmbajuni projeksionit gjysëm apo një vjecar. Poaashtu, në raste kur një ide realizohet në kuadër të projektit ekzistues, është mirë të hartohen bilancet për pesë vitet e para të periudhës së eksploatimit.

A) Investimet e nevojshme

Investimet e përgjithëshme të nevojshme në ndonjë projekt të dërmarrësisë mund të ndahen ne:
a)Investime në mjete të përhershme/kryesore(pasuria afatgjate ose mjetet kryesore)
b)Investime në mjetet qarkulluese(pasuria afatshkurte ose mjetet qarkulluese).

Investimet në mjetet e përhershme përfshijnë:

a)Investimet materiale(investimi në tokë, malë, pasuri natyrore, kope themelore, të mbjellura shumëvjecare, objekte ndërtimore, pajisje, vegla, inventar, mjetet transportuese e të ndryshme.
b)Investimet jomateriale(të dalat themelore, si investimet në projektime, edukim, shpenzimet tjera të ngjajshme, kontributet, taksat etj, pastaj shpenzimet për hulumtime dhe zhvillim, patente, licenca, dije, shenjat mbrojtëse, koncesione, blerje të ndryshme e të ngjajshme.
Në procesin e prodhimit, tregtimit apo shërbimit mjetet kryesore shpenzohen dhe vlerën e tyre e bartin gradualisht në produkte ose në shërbime. Ky proces i harxhimit përmanent të mejteve kryesore materiale dhe jomateriale quhet depreciacion apo amortizim.
Kur është fjala për tokën në pronësi të ndërmarrësisë ose për tokën e blerë, vlera e saj përfshihet në investime/mjete kryesore sipas çmimeve të tregut.
Në të gjitha rastet tjera vlera reale e tokës tregohet si mejte qarkullues.
Kur është fjala për pajisjet(makina, paisje, aparate, instrumente, vegla etj) vlera e tyre tregohet sipas çmimeve furnizuese, i rritur për të gjitha harxhimet deri në vendet e ndërtimit, duke i përfshir edhe shpenzimet e montimit.
Përsa i përket objekteve ndërtimore(prodhuese, shitëse, ekspozuese, depozituese, banuese, sanitare, ndihmëse dhe tjerat hapësira), ka dy situata karakteristike, edhe atë:
1.Kur ndërtohën hapësirat, blehen apo janë në pronësi të ndërmarrësit, shumat e këtyre vlerave (cmimi i plotë ndërtimit) hyjnë në përbërje të mjeteve kryesore
2.Kur hapësirat e zyrave blehën ose merren me qira, atëher mjetet e paguara paraprakisht, hyjnë në mjete të përheshme qarkulluese.

Investimet në mjetet qarkulluese përfshijnë:

a)Investimet në lëndë të parë, në material,
b)Investimet në pjesë këmbimi, inventar, energji, ambalazhë kthyese, mall tregtarë, c)Pagesa për të punësuarit(pagat), si dhe të dalat tjera financiare, të nevojshme për zhvillimin normal të procesit të prodhimit, përfshihën në të dala (shpenzime) për vitet e jetës së projektit.
Në pajtueshmeri me këtë, mund të përfundojmë se mjetet qarkulluese mund të ndërrojnë formën e të shfaqurit por jo edhe vlerën. Mjetet qarkulluese nuk amortizohën si mjetet kryesore, nga se sypozohet se ato shpenzohën gjatë një procesi të prodhimit/tregtimit/shërbimit.
Me rastin e projektimi të mejteve qarkulluese, duhet nisur nga fakti se ato duhet siguruar vetëm për ciklusin e parë të prodhimit të projekteve prodhuese, dhe se pas kësaj, mjetet qarkulluese do të financohën nga të hyrat vijuese/afarizmi vijues, nga shitja e produkteve/shërbimeve.
Lidhur me llogaritjen e tyre duhet patur parasysh sa vijon:
a)Llojin e veprimtarisë të cilit i takon projekti përkatës
b)Kohën e nevojshme për prodhim, tregtim ose shërbim
c)Kohën e furnizimit dhe kushtet e pagesës të inputeve të nevojshme
d)Politikën dhe praktikat e mbajtjes së rezervave të inputeve materiale, produkteve të gatshme/shërbimeve
e)Kohën dhe kushtet e pagesës së blerësve për mallrat e shitura/shërbime
f)Kohën dhe kushtet e pagesës së pagave, tatimit, kontributeve etj
g)Kohën dhe kushtet e pagesës së taksave në fitimin e përgjithshëm
h)Kohën dhe kushtet e pagesës së kamatave në huat financiare, kredi e mallra, etj.

Kur është fjala për projektete më të mëdha dhe më komplekse, është e nevojshme të hartohen tabela të vecanta të llogaritjes së mjeteve qarkulluese. Së pari duhet identifikuar dhe kuantifikuar elementet përbërse të mjeteve qarkulluese si dhe elementet e burimeve nga afarizmi. Kur i dimë madhësitë e këtyre elementeve sipas periudhave analitike, secilës duhet ti caktohen ditet e lidhjes, ashtu që secili koeficient i llogaritur i qarkullimit, fitohët në atë mënyrë që numri i ditëve të periudhës së projektuar(viti, gjysëmviti, tremujor etj), pjestohet me ditët e lidhjes të kategorisë së caktuar të mjeteve qarkulluese.
Dallimi në mes të sasisë së mjeteve qarkulluese dhe burimeve nga afarizmi, paraqesin mjetet qarkulluese.

Tabela: Projekcioni i investimeve të nevojshme të mjeteve qarkulluese dhe i burimit të tyre
Kapitulli i mjeteve dhe burimi i tyre Shitjet vjetore Ditët lidhëse Koefic. Qarkulli. Mjet. e nevoj. Qark.
A.Mjetet qarkulluese
1.Rezerva e lëndës së parë dhe mate.
2.Rezerva e materialit tregtar
3.Prodhimi në vijim
4.Rezervat e prodhimeve të gatshme
5.Kërkesat nga blersit
6.Paraja
7.Tatimi në vlerën e shtuar
B.Burimet në mjetet qarkulluese
1.Furnitorët për mallra dhe shërbi.
2.Amortizimi
3.Bruto pagat e përgjithëshme
4.Shpenzimet financiare
5.Tatimi në fitimin e përgjithëshëm
6.TVSH-Tatimi
C.Mjetet e nevojshme (A-B)

Mjetet qarkulluese i përbëjnë parat e nevojshme për pagesen e obligimeve vijuese, si i materialit dhe lëndës së parë të nevojshme për prodhimin e produkteve apo sherbimeve si dhe vlerën e harxhuar në prodhimin e produketeve të cilat presin shitjen. Përveç këtyre, mjetet qarkulluese i përbëjnë edhe parat e dhëna furnitorëve para dergimit të mallit si dhe kerkesat nga blerësit nga momenti i dergimit të produkteve, apo ofrimit të sherbimeve deri në momentin e pageses. Këto mjete vazhdimisht qarkullojnë në procesin e afarizmit. Siç shihet, për këtë destinim është e nevojshme çdo herë të disponojmë me një pjesë të mjeteve të punës që të mundet pa pengesë të zhvillohet procesi i afarizmit. Pikërisht për këtë pjesë të mjeteve të punës duhet siguruar para qe në fillim të procesit të investimeve në afarizem. Dhe ate ashtu qe kjo pjesë e parave do të jetë në disponim për një kohë të gjatë.
Madhësia e mjeteve të nevojshme qarkulluese varet nga vlera e investimeve të përgjithshme të planifikuara për një kohë më të gjatë të zhvillimit të afarizmit. Kështu, sa më e madhe qe të jetë vlera e investimeve, do të nevojiten edhe mjete më të mëdha të punës(qarkulluese. Sa më shpejt qe të zhvillohet procesi i afarizmit nga momenti i furnizimit të mallit të nevojshem deri te momenti i realizimit dhe i pagesës së produkteve dhe sherbimeve, do të duhen më pak mjete qarkulluese në periudhen e caktuar. Me fjalë të tjera, sa më shumë qe rrethxhirojnë mjetet (koeficienti i rrethxhirimit), ka nevojë për më pak mjete qarkulluese.
Mjetet qarkulluese nuk duhet të nënçmohen gjatë përllogaritjes së arsyeshmerisë së investimeve. Me shumë kujdes duhet të analizoni zgjatjen e seciles fazë të afarizmit. Studijoni kushtet në të cilat do të mund të shkurtohet koha e rrethxhirimit të mjeteve dhe të rrezikut për zgjatjen e tij.
Mendoni për mjetet qarkuluese si për një para të ngrirë në format tjera të pasurisë. Sa më shpejt qe kjo shumë e paras të lirohet nga format përkatëse jofinanciare, do të afarohet më me sukses.
Llogaritja e mejteve qarkulluese është gjithmonë vlerësim. Llogaritja e saktë e mjeteve qarkulluese është vështirë të realizohet, pasi që llogaritja e elementeve të mjeteve qarkulluese, vecanërisht të ditëve të lidhjes, varët nga sjellja e ardhshme e blerësve dhe të furnitorëve.
Mesatarja e qarkullimit të koeficientit në periudhën vjetore është shumë veprim i thjesht.
Sygjerojm një formulë të thjeshtë për nevojat llogaritëse për kohë të gjatë të mjeteve në qarkullim edhe atë:

SHP x d
MjQ = --------- , ku janë:
360

MjQ=Mjetet e nevojshme për qarkullimin e gjatë të mjeteve
SHP=Shpenzimet e prodhimit në ciklusin e prodhimit, gjegjësisht shpenzimet e afarizmit/veprimtarisë të zvogëluara për shpenzimet e amortizimit në mjetet kryesore dhe sasia e tatimeve në fitimet e përgjithëshme .
d = ditet mesater të lidhjes deri të pagesat
360 = Numri i ditëve/ i rrumbullaksuar në vit.

Megjithatë, këtu duhet bërë dallimin e shpenzimeve të prodhimit (shuma e përgjithshme e shpenzimeve për punë, materiale, punës të gjallë), dhe shpenzimet e regjisë për sasinë e caktuar të prodhimit apo shërbimeve), nga shpenzimet e afarizmit, ku përvec shpenzimeve të prodhimit përfshihen edhe të gjitha shpenzimet finansiare/të dalurat e projektit. Përfundimisht, me mbledhjen e investimeve në mjetet kryesore dhe qarkulluese fitojmë shumën e përgjithëshme të investimeve për realizimin e një projekti. Kur është fjala e aspektit financiar, për ta lehtësuar punën në vazhdim janë paraqitur komponentet e vecanta të mjeteve, sipas muajve të aktivizimit të projektit.

Aspektet financiare të përshkrimit të mjeteve qarkulluese të projektit

1.Përshkruani saktësisht dhe në mënyrë objektive të gjitha elementetet, përfshirë edhe elementet më të vogëla të mjeteve qarkulluese.
2.Në bazë të këtyre vlersimeve hartoni një tender dhe zgjidhni kryersin e punëve
3.Mblidhni sa më shumë oferta, por mos harroni se aspekti financiar i ndonjë oferte nuk mund të jet vendimtare për marrjen e vendimit përfundimtar.
4.Në zgjedhjen e kryersit disa herë kontrolloni të gjitha elementet e shpenzimeve, në mënyrë që të mos ndodhë që dicka nuk keni përfshirë.
5.Detyrimisht parashikoni edhe ndikimin e inflacionit në periudhën e paraparë të ndërtimit dhe të gjitha situatat të cilat mundë të krijojnë tejkalim të afateve.
6.Definoni në mënyrë të saktë shkallët rrëshitëse, llogaritni afatet dhe mënyrat e pagesës së penaleve për shkak të tejkalimit eventual të afateve të realizimit të punëve.
7.Mos harroni se duhet paguar mallin e furnizuar, materialin, lëndën e parë, rrymën, ujin, qiran, pagat e të punsuarve etj, nga xhepat tuaj, derisa mos të shitni dhe inkasoni shitjet tuaja të produktit/shërbimeve.
8.Për këtë vlerësoni objektivisht të gjitha komponentët e mjeteve qarkulluese, nga se këto shpesh herë harrohen e pastaj ballafaqoheni me probleme serioze financiare.
9.Mos harroni të llogaritni edhe shpenzimet e kaluara të papaguara, sic janë shpenzimet e konzaltingut, të projektimit, të regjistrimti të projektit etj.
10.Në harmoni me planin terminal të ekzekutimit të projektit, hartoni projekcionin e investimeve në mjetet qarkulluese dhe të burimeve, në mënyrë qe cdo herë të keni para për kryerjen me kohë të obligimeve financiare, gjatë aktivizimit dhe afarizmit të rregullt të projektit.

Tabela: Projeksioni i mjeteve të nevojshme në mjetet kryesore dhe qarkulluese
Nr.r. Paragrafet e përhershme të mjeteve qarkulluese Shuma € Struktura
% %
I Mjetet kryesore –gjithsei 100.0

  1. Pasuria jomateriale (1,2,n)
  2. Objektet nderitmore (1,2…n)
  3. Makinat dhe pajisjet (1,2…n)
  4. Veglat e punës, mjetet (1,2…)
  5. Inventari,gjërat shtepijake (1,2…n)
  6. Të mbjellurat shumëvjeçare {1,2…n)
  7. Kopeja themelore(1,2…n.)
    N Mjetet tjera kryesore(1,2,…n)
    II. Mjetet qarkulluese –gjithsei 100.0
  8. Lënda e parë(1,2…n)
  9. Matriali (1,2…n)
  10. Të hyrat e para nga malli (1,2…n)
  11. Pagesat e përgjithsh. (1,2…n)
  12. Sherbimet e jashtme (1,2…n)
  13. Tatimi në vlerat shtuese
    N Mjetet tjera qarkulluese{1,2 n)
    I+II Mjetet e përgjithshme të nevojshme 100.0

B. Burimi i kapitalit

Çdo aktivitet i ndërmarrësisë nënkupton rrethxhirimin e mjeteve financiare. Paraja iniciale lajmërohet si e dalë financiare e nevojshme për furnizimin përditorë të gjithë faktorëve të cilet do të shfrytëzohen në afarizem, përkatësisht për pagesën çdo ditore të obligimeve të arritura. Njëheri paraja paraqitet edhe si rezultat i këtij rrethxhirimi.
Madhësia e kapitalit të nevojshem inicial do të vlerësohet pasi që kemi analizuar projektidenë e ndërmarrësisë. Më së shpeshti menaxhmenti i projektit/ndërmarrësit nuk do të detyrohet të siguroj tërë shumën e investimeve në para nga se ai disponon me një pasuri të caktuar vetjake jofinanciare të përdorshme për investime në projekt.
Ndërmarrësi mund të disponojë tokë (qe është investim shumë i rëndësishëm në themelimin e fermes). Në atë tokë mund të gjenden edhe ndonjë ndertesë të cilat me pak apo më shumë investime mund t’i përshtaten projektit të ardhshem. Poashtu, ndërmarrësi mund të disponojë edhe me pajisje të caktuara apo me material, i rëndësishem si investim në projektin e tij të ardhshem. Të gjitha këto vlera materiale do të jenë kontribut i tijë në afarizem.
Ashtu si do të vlerësohen efektet e pritura nga investimet, ashtu do të duhej vlerësuar “drejtë” vlerën e pasurisë vetjake të cilen ndërmarrësie e ka bartë në projektin e tij të ardhshëm. Me këtë rast më se miri do të ishte sikur kjo pasuri të vlerësohet sipas vlerës së tregut (për tokën dhe ndertesat kjo çeshtje nuk paraqet ndonjë vështirësi)
Në vend qe të blehet toka, ndertesat dhe pajisjet ato mund edhe të huazohen. Vlera e investimeve të huazuara në formë të mjeteve vlerësohet në bazë të shpenzimeve të rentes.
Për një pjesë të investimeve do të duhej siguruar edhe mjete financiare të lira. Ndërmarrësi mund qe parat e nevojshme ti kenë kursyer apo t’i fitojë me mobilizimin e investimeve të veta financoiare.
Kursimi në para më së shpeshti gjendet në bankë, edhe pse ndërmarrësi mund të disponojë edhe me forma të tjera të vlerave si ne akcione dhe letra tjera me vlerë, të cilat në çdo moment mund të shndërrohen në para të nevojshme për investime në afarizmin e vetë, dhe si të tilla duhet konsideruar si potenciale.
Letrat me vlerë mund të sherbejnë edhe për qëllime të tjera, shëmbull si pjesëmarrje në marrjen e kredive, mjet i sigurimit të pageses dhe mjet i pageses.
Parat e nevojshme për investime mund të huazohen nga bankat, kreditoret institucional apo përsona të tjerë. Por, çdo herë duhet patur kujdes qe të vlerësohet drejtë përshtatshmeria e afateve të pageses së borxheve dhe i kamatave që duhet paguar për to.
Sigurimi i krediteve, sipas rregullit, kerkon siguri të caktuar. Pasuria jofinanciare të cilen e investoni në afarizmin tuaj apo pasuria juaj përsonale mund të sherbejë si bazë(garancion) për furnizimin e mjeteve financiare.
Mjetet e nevojshme për investime mund të sigurohen edhe përmes sigurimit të ortakut për afarizmin e ardhshem. Ortaku mundë të participojë me një pjesë të investimeve në para apo në pasuri jofonanciare. Kur ortaket të investojnë në pasuri jofinanciare atëher është e nevojshme të arrihet marrëveshja për vlerën e asaj pasurie. Mirëpo, qe ti ikni mosëmarrëveshjeve me ortakun, marrëdhëniet me te duhet ti definoni me shkrim(kontratë).
Pasurinë të cilen e posedoni mund të shitni dhe ashtu të fitoni parat e nevojshme për investime në afarizem.
Në mënyrë të përmbledhur mund të thuhet se po qe se keni hartua një plan real/planin terminal të investimeve, do të shihni se nuk u janë të nevojshme të gjitha të hollat në fillim të periudhës së realizimit të projektit. Kjo nënkupton se, projekti/ndërmarrësia mund të filloj të realizohet me një sasi më të vogël të mjeteve, dhe në pajtim me planin terminal të investimeve, duhet te hartoni planin e mjeteve dhe të burimeve reale. Nëse në çdo moment nuk mund t’i paguani obligimet që ju arrijnë, do të përballeni me probleme serioze të financimit.
Për atë në kostruksionin e financimit duhet të parashihni dhe siguroni rrjedhjen e sigurt të mjeteve financiare, dhe atë në përputhshmeri me kohën kur duhet mbuluar obligimet e disa aktiviteteve nga plani i aktivizimit të projektit konkret.

Tabela: Projeksioni i panit terminal të financimit sipas elementeve të investimeve
Nr.r. Komponentet e mjeteve Plani i investimeve sipas muajve Gjithsej
1.muaj 2 muaj 3muaj 4 muaj n.muaj
I Mjetet kryesore
1 Pasuria jomatriale
2 Objektet ndërtimore
3 Instalimet dhe pajisjet
4 Veglat e punës, mjetet etj
5 Inventari shtepiak
6 Të mbjellurat shumëvjeç.
7 Kopeja themelore
N Mjetet tjera kryesore
B Mjetet Qarkulluese
8 Lënda e pare
9 Materiali
10 Të marrurat e para nga malli
11 Pagesat e përgjithshme
12 Shërbimet e jashtme
13 Tatimi ne vlerën shtesë
N Mjetet tjera qarkulluese
I+II Mjetet e përgjithshme

Këshillat lidhur me burimet e kapitalit për nxitjen e projektit

1.Nëse do të mahiteni, do të ju këshilloja që më së miri është të filloni punën tuaj posa t’i keni parat tuaja të nevojshme, dhe atëher nuk keni nevojë të lutni askënd dhe askujt ti jipni llogari.
2.Nëse nuk jeni pronar i pave (janë raste ma ta shpeshta) gjithsesi mundohu tu largoheni huave bankare me afat të shkurtë(qoft edhe për mjetet e nevojshme qarkulluese), nga se askush nuk e ka imagjinuar një ide aq profitabile, që do të mund ti përballoj kushtet e tashme të kreditimit në Kosovë dhe të fitoj dicka.
3.Nëse keni pasuri të patundshme(banesë, shtëpi, tokë, hapësira punuese etj) përpiquni të realzoni ndonjë kredi të favorshme të ndonjë bankë e vendit apo të jashtme.
4.Mos lejoni pa shiqua mundësin e realizimit të ndonjë huaje të volitshme, në njërën prej instuticioneve të specializuara bankare, qoftë në vend apo jashtë vendit, për të ngjallur biznesin tuaj.
5.Nëse është fjala për ndonjë projekt shoqërorë (lokal, rajonal, etj) i cili është atraktiv ose tërheqës, shikoni mundësit nga shteti ose lokaliteti apo rajoni që të ju finansojn.
6.Bisedoni me furnizuesit e mjeteve kryesore(makina, paisje. mjete, inventarë etj) si dhe repromaterialeve(lëndës së parë, materialit reprodukues, mallit tregtarë etj), sikur edhe me ekzekutuesit e punëve ndërtimore (ndertimeve në ndërtimtari dhe objekte tjera), për mundësinë eventuale të kreditimit të mallit ose formës tjetër të bashkëpunimit
7.Mos përjashtoni tërësisht mundësinë e kreditimit apo ndonjë formë tjetër të aranzhmaneve financimit, me blerësit tuaj potencial të brëndshëm dhe të jashtëm të produkteve tuaja. 8.Me siguri nuk keni menduar për mundësinë e deponimit të investimeve të përbashkëta me ndonjë partner në vend apo jashtë vendit, që mund të jetë shumë atraktive. 9. Mos u mundoni të eliminoni plotësisht mundësinë e partneriteti klasik, të formave të ndryshme të aksionarëve dhe të formave të tjera të bashkëpunimit me partnerët nga vendi apo jashtë vendit. 10. Nëse nga kjo që u përmend asgjë nuk u shkon për dore, mundohuni ta realizoni një hua nga shokët apo miqët nga vendi apo jashtë vendit, por me të mos llogaritni personalisht, pasi që shumë në këtë mënyrë janë djegë. 11. Nëse në rrugën e projekcionit reale të burimeve të nevojshme të kapitalit, nuk arrini sukses në njërën nga format e sipërcekura, mund të përfundoni se projketideja juaj nuk ju pëlqen njerzëve (bile atyre që munden me të ndihmua financiarisht), duhet të hulumtoni një veprimtari atraktive. 12. Si mund të mos vini te numri i pafat trembdhjet– në numrin dymbdhjet ju këshillojm: që në asnjë mënyrë të mos tërhiqeni nga ideja. Në shtesë u japim propozimin e një tabele të mundshme për projektimin burimeve dhe strukturën e mjeteve dhe kapitalit. Në kolonë numëroni burimet e kapitalit në kolonën tjetër shumën në €, ndërsa në kolonën e strukturës llogariteni pjesëmarrjen relative te mjeteve vetjake dhe kapitalit të huaj(në mjetet e përgjithshme të nevojshme 100% ). Sic theksuam përveç projekcionit të burimeve dhe të strukturës së mjeteve dhe kapitalit, është e nevojshme të formoni tabelën e planit terminal të financimit sipas burimeve, gjegjësisht tabelën e planit terminal të financimit sipas burimeve sipas muajve të vecant të aktivizimit të projektit, pastaj tabelën në lidhje me harmonizimin e mjeteve të financimit me burimet e tyre(konstruktimin financionar) por sipas muajve të aktivizimit të projektit. Shiko depozitimin e mjeteve të nevojshme dhe burimin e tyre, në çdo rast në këtë pjesë të projektit kërkohet precizitet ma i saktë dhe objektivitet në pikëpamje të mjeteve financiare.Projeksioni i mjeteve dhe i burimit të tyre. …

Tabela: Projeksioni i mjeteve dhe i burimit të tyre
Nr.Rend. Burimi i mjeteve dhe kapitalit Shuma
(Euro) Struktura
( % ) ( % )
I Burimet vetanake - gjithësej 100.00
1 Parat – të pgatshme
2 Toka
3 Hapësirat punuese
4 Instalimet dhe pajisjet
5 Inventari dhe sendet e shtëpisë
6 Plantacioni, kopetë, etj
7 Mjetet e transportit
n Mjetet tjera personale
II Burimet e jashtme – gjithësej 100.00
8 Shitja e aksioneve
9 Huat bankare
10 Kredit e furnitorëve
11 Kredit e blersave
n Burimet tjera te kapitalit
I+II Gjithësej mjetet e nevojshme – kapitali 100.00

Tabela: Projeksioni i planit terminal të financimit sipas burimeve
Nr. R. Burimi i mjeteve kapitalit Financimi sipas muajve Gjithësej
Mu.I Mu. II Mu.III MuIV Mu.n
I Mjetet personale
1 Paraje –e gatshme
2 Toka
3 Hapësira e punës
4 Makinat dhe pajisjet
5 Inventari dhe gjërat e shtepisë
6 Plantacioni, kopetë etj
7 Mjetet e transportit
N Mjetet tjra personale
II Burimet e jashtme
8 Shitja e disa pjesëve
9 Huat bankare
10 Kredia furnizuese
11 Kredit e blerësve
N Burimet tjera të Kapitalit

Tabela: Projeksioni i harmonizimit të investimeve dhe burimeve (konstruksioni i financimit)
Nr.R. Depozitimi i burimeve dhe i Mjeteve Financimi sipas muajve Gjithsej
Mu.I Mu. II Mu.III MuIV Mu.n
I Mjetet e përhershme
1 Pasuria jomatriale
2 Objektet ndërtimore
3 Instalimet dhe pajisjet
4 Veglat e punës dhe pajisjet
5 Inventari, gjërat e shtëpisë
6 Të mbjelljet shumëvjeçare
7 Kopeja themelore
n Mjetet tjera të përhershme
II Mjetet qarkulluese
8 Lënda e pare
9 Materiali
10 Të marr. e para nga malli i shitur
11 Pagesat e tërësishme
12 Shërbimet e jashtme
13 Tatimi në vlerën shtuese
n Mjetet tjera qarkulluese
III Mjetet Gjithsej
IV Mjetet vetanake
I Mjetet personale
1 Paratë e gatshme
2 Toka
3 Hapësira e punës
4 Makinat dhe pajisjet
5 Inventari dhe gjërat e shtepisë.
6 Plantacioni, kopetë etj
7 Mjetet e transportit
n Mjetet tjra personale
V Burimet e jashtme
8 Shitja e aksioneve
9 Huat bankare
10 Kreditet e furnizuesve
11 Kreditet e blerësve
n Burimet tjera të kapitalit
VI Burimet Gjithsej
VII Ndryshimi (III- IV)

C. Huat dhe kreditë

Nëse i keni të gjitha parat për realizimin e projektit tuaj të planifikuar, përpos mjeteve keni kursye edhe kohën, nga se gjatë hartimit të projektit do të keni një situatë shumë më të lehtë/punë më të thjeshtë. Në të kundërtën, kur pjesërisht ose të gjitha mjetet financiare sigurohen nga burimet e jashtme(bankat, huat, kreditë e mallrave, shitja e aksioneve, investimet e përbashkëta etj), atëherë në këtë pjesë të projektit (në rastin e huave bankare ose kredive të mallrave, të cilat janë më së shpeshti burimet tona të jashtme të kapitalit), duhet paraqitur në mënyrë tabelare projeksionin e pageses(amortizimit) të huave ose kredive për të gjitha vitet e eksploatimit të projektit

Secila bank ose financues tjerë, zakonisht i kanë kushtet e vecanta të kreditimti dhe në kësaj pjese duhet kushtuar një vëmendje e vecantë si:
a) Afati dhe periudha e pagesës
b) Afati dhe periudha e fillimit
c) Lloji dhe stuktura e hipotekës
d) Lartësia e kamatës së rregullt
dh) Mënyra e llogaritjes dhe afatet e rregullta të kamatës
e) Lartësia e përqindjes të kamatës interkalare
e) Mënyra e llogaritjës dhe afatet e pagesës të kamatës interkalare, etj.
f) Lartësia e përqindjes, mënyra e llogaritjës dhe afatet e pagesës të kamatës ndëshkuese dhe një vargë i kushteve tjera nga marveshtja.

Bankat tona zakonisht i ikin kreditimit të mjeteve qarkulluese me afat të gjatë, cka do të thot se nuk janë të gatshme që pjesën ma të madhe ta paguajn në xhirollogarinë e huamarrësit, sepse sic theksojn nuk kanë mundësi të përciellin shfrytëzimin e tyre me destinacion, dhe më me deshirë parat (që janë të mbuluara me peng 100%) i paguajn në bazë të faturave për furnizimin e mjeteve kryesore.
Kur huaja përdoret disa herë, atëherë në kistet shfrytëzuese të huave llogaritet dhe paguhet kamata interkalare. Sepse periudha e llogarisë shfrytëzuese të huas mundet me qenë në fillim të periudhës apo paraprakisht.
Pas kalimit të periudhës fillestare, huaja vëhet në pagesë.
Në praktikë zakonisht ballafaqohemi me dy mundësi e ato janë:
a) Pagesat vjetore të barabarta të anuiteteve, gjysëmvjetore, ose tremujor edhe atë në fillim apo në fund të periudhës.
b) Pagesat me anuitete vjetore të zvogëluara, gjysëmvjetore ose tremujore, dhe at në fillim apo në fund të periudhës.
Sa i përket llogarisë së kamatës për një periudhë kohore, në praktikë zakonisht ndeshemi me dy mundësi edhe atë:
a)Llogaritja dekurzive(kamata llogaritet në fund të periudhës së pagesës, por në vlerën fillestare të kryegjësë.
b)Llogaritja anticipative (kamata llogaritet në fillim të periudhës së pagesës, por në vlerën përfundimtare të kryegjës).

Sa i përket llogaritjes së kamatës për shumë periudha kohore (më së shpeshti kamatat në depozite, kamatat ndëshkuese etj), në praktikë zakonisht ndeshim dy mundësi, dhe ate:
1)Llogaritja e thjesht(kamata për çdo periudhë të ardhme llogaritet cdo here në vlerën fillestare të kapitalit)
2)Logaritja e kamatës së përbër(kamata për përudhën e ardhshme llogaritet në vlerën paraprake të kryegjës i rritur për kamatën – i ashtuqujtur kamata mbi kamat).

Me rastin e marrjes së kredisë për mbylljen e konstrukcionit financiar të projektit, ndërmarrësit duhet të përcaktohën-të vendosin në bazë të informacioneve, përkatësisht në bazë të përgjigjes në pyetjet vijuese:

a)A është shuma e huas e limituar, apo është e harmonizuar me nevojat reale të projektit?
Përgjegja : Bankat tona në të shumtën e rasteve i limitojn lartësit e huave pamvarsisht prej nevojave konkrete të projektit
b)Sa është kërkua pjesëmarrja e mjeteve vetanake dhe e kapitalit në shumën e përgjithëshme të mjeteve në realizimin e projektit përkatës?
Përgjegja: Bankat tona kan përvoj të larmishme, dhe nganjëherë kërkojnë më tepër se 50% bashkpjesëmarrje në investime
c)A jan bankat (dhe sa janë) të përgadituna të investojn në financimet e mjeteve qarkulluese?
Përgjegja: Bankat tona në parim lejojnë kërkese të tilla por janë të rralla ato të cilat lejojn ma tepër se 20% për investime në mjete qarkulluese nga shuma e përgjithshme e huas së kërkuar .
c) Sa zgjat periudha e pagesës dhe sa është periudha e fillimit të pagesës
Përgjegja: Bankat tona më së shumti e limitojn periudhën e pagesës në mes pesë dhe dhjetë viteve, duke përfshirë këtu viteve të fundit edhe një periudhë 6 mujore apo jëvjecare të pritjes(Greis-Periudha), krejt mvaret prej destinimit të huas.
d)A paguhet huaja me anuitet të njejta apo ramëse (zvogëlues)
Përgjegja: Bankat tona më së shumti praktikojnë llogaritjen sipas pagesës me anuitete rënëse(zvogëlues), gjegjësisht, me pagesa tëbarabarta)
dh)A paguhet huaja sipas anuiteteve vjetore, gjysmëvjetore apo tremujore ose mujore?
Përgjegja: Bankat tona më së tepërmi i praktikojn pagesat mujore, nganjëherë tremujore e rrallë gjysmë viti, dhe shumë rrallë vjetore.
e)Sa është lartësia e kamatës së rregullt dhe cilat janë afatet e pagesës së saj? Përgjegja: Bazuar në tregun tonë financiar, mbizotëron një anarki e plotë, dhe për huatë mundeni me pagua kamata vjetore midis 12 deri në 20 %, krejt varet prej qëllimit të huas.
f)A i llogariten kamatat e rregullta dhe i paguani anuitetet në fillim apo në fund të periudhës?
Përgjrgja: Bankat tona praktikojn edhe njenin edhe tjetrin rast, konvertojnë llogarin rekursive dhe pagesën në fillim me kiste për shuarjen e borxhit.
h)Cfarë garancioni kërkojnë bankat tona për sigurimin e kthimit të huasë ?
Përgjigja:Bankat tona masë shpeshti kërkojnë hipoteka me garancion të patundëshme, e cila duhet të jetë me vlerë dy apo tri herë më e madhe se huaja edhe atë shpesh me garancion të kambialeve nga personat civil dhe juridik.
i)Sa është lartësia e kamates interkalare mënyra e llogaritjes së saj dhe afati i pagesës?
Përgjegja: Kur huaja nuk shfrytëzohet përnjëhere, llogaritet vetëm kamata interkalare, e cila paguhet vetëm në pjesën e shfrytzuar të huas. Nëse huaja shfrytëzohet në afat të shkurt, atëherë paguhet vetem kamata e fillimit; dmth kamatat interkalare bankat tona i caktojnë disa rregulla, ndërsa llogariten dhe paguhen si në fillim.
j)Sa është lartësia, mënyra e llogaritjes dhe afatet e pagesës së provizionit, shpenzimet e kreditit dhe pagesa të ngjashme ?
Përgjegja: Bankat tona, zakonisht i ikin shpenzimeve të ndryshme të huave të lejuara, por ato paguhen për njëher para fillimit të shfrytëzimit të huas.
k)Sa është lartësia, mënyra e llogaritjës dhe afatet e pagesës të denimeve dhe kamatës-vonesë?
Pergjegja: Denimet dhe kamatat paguhen për parregullësit e shfrytëzimit të huave të lejuara, ndërsa kamatat-vonesë paguhen në rast të mos respektimit të
kthimit të disa kisteve ,ku bankat tona për këtë praktika të ndryshme.
l)Sa janë shpenzimet e përgjithëshme bankiare për huat nga financuesit tjerë?
Përgjegja: Jo rrallë herë marrësit e kredive duhet të ofrojnë hipotekë bankare shumë të lartë, madjhe edhe kambialet e bankave të tjera, të cilat llogarisin deri në 4% kamatë, për ofrimin e sigurisë. Kjo është kështu, edhe një kohë do të vazhdojnë këto kushte, por, duhet pritur kohë ma të mira, ku shumë gjëra në treg kan me qen të definuara.gjegjësisht,kur tregu garon për tregun financiar dhe bankat i vendos në vendin e vet. Atëhere ndërmarrësit shkojn shpesh në bankë si në shtëpin e tyre. Bankat kanë me qenë partner të besueshëm për realizimin e problemeve financiare si në afat të shkurt njashtu edhe në afat të gjatë. por nuk është për ta hedhur posht qe për këto kohna të vështira një thënje latine e cila thot: Kush mendon që kamata është mëkat, kurr nuk ka me u pasurua…

Në dy faqet e ardhshme në pajtim me sqarimet e tyre, janë paraqit modelet e mundshme tabelate të projeksionit të pagesës (amortizimit) së huasë.
Në tabelen në vijim është paraqitur plani i amortizimit të huas i njejt – barazimi i anuitetit, ndërsa në tabelen vijuese plani i amortizimit të huas me ramjen (zvogëlimin) e anuitetit. Baza preferuese e pagesës së huasë në këtë rast është:

• Shuma e huasë 25.000 €
• Afati i pagesës është 7 vite, duke përfshir një vit pritje(Gresi Periudhë), llogaritur prej ditës kur huaja vëhet në pagesë
• Pagesa në fund e periudhës tremujore, me anuitet të barabarta
• Niveli i kamatës/interesit vjetor është 8%, periudha e kamatës është e barabartë me njësin kohore të skadimit të anuitetit.
• Përqindja e kamatës vjetore është 8%, prej tremujorit deri në fund të periudhes.
• Në tabelën XN pagesa është në 24 gjegjësisht kuota e pagesës tremujore(rata e krjesë, gjegjësisht në 24 anuitete ramëse ( anuiteti shuma e ratave dhe kamata që i takon.

Gjithashtu, ajo që nuk shihet në tabela, bankat ton kishin me i fut edhe një seri kushtesh që kishin për ti kufizar – destimulua kushtet. Që huaja kishte per tu realizua nga shembujt:

• Kamata interkalare prej 8 % në shfrytëzimin e mjeteve para fillimit të periudhës fillestare gjegjësisht në fillim të llogaritet kamata fillestare.
• Bartja e huas në pagesën e ditës së fundit të tremujorit i cili është shfrytëzua,
• 2 % i provizionit – shpenzimet e kredisë, të cilët e paguaj përnjëher, në afat të shkurtë me rstin e fillimit të shfrytëzimit të huas.

Tabela: Projekcioni i pageses (amortizimi i huasë) –anuitete të barabarta
Vitet e pages. Periudh. e Pag Kuota e pag. Shuma kam. Anuiteti përgj. Mbetja borxh
(Rt) (Ik) (a) (Ck)
MOMENTI I LEJIMIT TË HUAS SË KERKUAR 250.000
1 - 4.856,64 4.856,64 250.000,00
Viti 2 - 4.856,64 4.856.64 250.000,00
Fillestar 3 - 4.856,64 4.856,64 250.000,00
4 - 4.856,64 4.856,64 250.000,00
Gjithsej 1+2+3+4 - 19.426,56 19.426,56 -
1 8275,43 4856,64 13.132,07 241.724,57
Viti 2 8.436,19 4.695,87 13132,07 233.288,38
I pare 3 8.600,08 4.531,99 13.132,07 224.688,30
I pagesës 4 8.767,15 4.364,92 13.132,07 215.921.15
Gjithsej 1+2+3+4 34.078,85 18.449,42 52.528,28 -
5 8.275,43 4.856,64 13.132.07 206.983,69
Viti 6 9.111,09 4.020,98 13.132.07 197.872,60
i dytë 7 9.288,08 3.843,98 13.132.07 188.584,52
i pagesës 8 9.468,52 3.663,55 13.132.07 179.116,00
Gjithsej 5+6+7+8+ 36.805,15 15.723,11 52.528,28 -
9 9.652,46 3.479,61 13.132.07 169.463,54
Viti i 10 9.839,97 3.292,09 13.132.07 159.623,56
tretë i 11 10.031,13 3.100.93 13.132.07 149.592,43
Pagesës 12 10.226,00 2.906,06 13.132.07 139.366,43
Gjithseit 9+10+11+12 39.749,56 12.778,69 52.528,28 -
13 10.424,66 2.707,41 13.132.07 128.941,78
Viti i 14 10.627,17 2.504,89 13.132.07 118.314,60
katërtë i 15 10.833,62 2.298,44 13.132.07 107.480,98
Pagesës 16 11.044,08 2.087,98 13.132.07 96.436,90
Gjithsej 13+14+15+16 42.929,53 9.598,72 52.528,28 -
17 11.258,63 1.873,44 13.132.07 85.178,27
Viti i 18 11.477,35 1.654,75 13.132.07 73.700,93
pestë i 19 11.700,31 1.431,75 13.132.07 62.000,61
Pagesës 20 11.927,61 1.204,46 13.132.07 50.073,01
Gjithsej 17+18+19+20 46.363,9. 6.164,37 52.528,28 -
21 12.159,32 972,75 13.132.07 37.913,69
Viti i 22 12.395,53 736,53 13.132.07 25.518,15
Gjashtë i 23 12.636,34 495,73 13.132.07 12.881,82
Pagesës 24 12.881,82 250,25 13.132.07 00.00
Gjithsej 21+22+23+24 50.073,01 2.455,26 52.528.28 -
Gjithseit totali 250.000,00 84.596,12 334.596,12 -

Tabela: Projekcioni i pageses (amortizimit- huase)-Anuitete renese
Vitet e pages. Periudh. e Pag Kuota e pag. Shuma kam. Anuiteti përgj. Mbetja borxh
(Rt) (Ik) (a) (Ck)
MOMENTI I LEJIMIT TË HUAS SË KERKUAR 250.000,00
1 - 4.856,64 - 250.000,00
Viti 2 - 4.856,64 - 250.000,00
Fillestar 3 - 4.856,64 - 250.000,00
4 - 4.856,64 - 250.000,00
1+2+3+4 - 19.426,56 - -
1 10.416,67 4.856,64 15.273,30 239.583,33
viti 2 10.416,67 4.654,28 15.070,94 229.166,67
i pare 3 10.416,67 4.452,92 14.868,58 218.750,00
i pagesës 4 10.416,67 4.249,56 14.666,22 208.333,33
Gjithsej 1+2+3+4 41.666,68 18.212,40 59.879,04 -
5 10.416,67 4.047,20 14.463,86 197.916,67
Viti 6 10.416,67 3.844,84 14.261,50 187.500,00
i dytë 7 10.416,67 3.642,48 14.059,14 177.083,33
i pagesës 8 10.416,67 3.440,12 13.856,78 166.666,67
Gjithsej 5+6+7+8 41.666,68 14.974.64 56.641,28 -
9 10.416,67 3.237,76 13.654,42 156.250,00
Viti i 10 10.416,67 3.035,40 13.452,06 145.833,33
tretë I 11 10.416,67 2.833,04 13.249,70 135.416,67
Pagesës 12 10.416,67 2.630,68 13.047,34 125.000,00
Gjithsej 9+10+11+12 41.666,68 11.736,88 53.103,52 -
13 10.416,67 2.428,32 12.844,99 114.583,33
viti i 14 10.416,67 2.225,96 12.642,63 104.166,67
katërtë i 15 10.416,67 2.023,60 12.440,27 93.750,00
Pagesës 16 10.416,67 1.821,24 12.237,91 83.333,33
Gjithsej 13+14+15+16 41.666,68 8.499,12 50.165,80 -
17 10.416,67 1.618,88 12.035,55 72.916,67
viti i 18 10.416,67 1.416,52 11.833,19 62.500,00
pestë i 19 10.416,67 1.214,16 11.630,83 52…083,33
Pagesës 20 10.416,67 1.011,08 11.428,47 41.666,67
Gjithsej 17+18+19+20 41.666,68 5.261,36 546.928,04 -
21 10.416,67 809,44 11.226,11 31.250,00
Viti i 22 10.416,67 607,08 11.023,75 20.833,33
Gjashtë i 23 10.416,67 404,72 10.821,39 10.416,67
Pagesës 24 10.416,67 202,36 10.619,03 00.00-
Gjithsej 21+22+23+24 41.666,68 2.023,60 43.690,28 -
Gjithseit totali 250.000,00 80.134,51 330.134,51 -

VREJTJE: Nga tabelat që janë dhënë, shihet se huaja e përgjithshme e huamarrësit në modelin e shembullit të anuitetit të barabartë, pagesa është ma e madhe përafërsisht për 1.35% se në tabelën me anuitetin ramës (zvogëlues). Prej kësaj gjendje konstatojmë se modeli i anuitetit të barabart është i pa volitshëm. Në anën tjetër modeli i anuitetit me ramje e ngarkon huamarrësinë me sasinë e shumës më të madhe të pagesës në fillim të periudhës së pagesës. Ndërsa, sa më shumë ti ofrohemi fundit ngarkesa e pagesës shkon duke u zvogëluar. Ky model kishte me qen i pavolitshëm sepse huamarsit kanë ngarkesë të financimit në fillim të biznesit, të cilit i nevojiten më shumë para.
Gjithashtu, gjatë pamjes kemi simulue pagesën e huasë me anuitete të barabarta, por në bazë të pagesës sistematike të huas në pagesat (kestet) mujore shihet se është dicka ma e volitshme, përndryshe në aspektin e variantit të pagesës të huasë gjatë tremujorit është
( 330.134,51€ : 328.012,61€).

Mënyra e llogarisë në tabelën vijuese, në vazhdim mënyra eksplicite e llogaritjes së anuitetit të barabartë, në shembull janë shfrytëzuar këto simbole:

C = shuma e huasë/kapitalit
a = anuiteti
Ik = kamata në fund të k- periudhës
rk = pagesa e kuotës në fund të k- periudhës
Ck = mbetja e borgjit në fund të k-periudhës
p = konstanta e shkallës së përqindjes

Pastaj, në qoftse kemi:

           r n - 1

C = a x ---------------- = a IV np (tabela katërt financiare)
rn x ( r – 1 )

Anuiteti i barabartë, për gjithë perudhën e pagesës llogaritet me këtë formulë:

                rn x ( r – 1 )         C

a = C x ----------------- = -------- = C V np ( tabela e pestë financiare )
rn - 1 IVnp

për rastin tonë kemi:

rn x ( r – 1 )
a = C x -------------
rn - 1

gjegjësisht:

1,01942654724  x (1,019426547 –1)

a = 250.000 x ------------------------------------------------
1,01942654724 -1

ku r = 1,019426547, i cili paraqet konstantën e konfirmuar të kamatës tremujore, ndërsa n = 24 , paraqet numrin e periudhave në të cilën bëhet pagesa e kredis së anuitetit.

Kamata e k- periudhës llogaritet nga mbetja e borgjit nga periudha e kaluar edhe atë përmes formulës në vijim:

     C k-1 x p

Ik = -------------- ,
100

shembull: për kamatën në 10 perioda (k=10) kemi

        C9 x 1,9426547	169.463,54 x 1,9426547

I10 = ---------------------- = --------------------------------- = 3.292,09
100 100

Pagesa e kuotës në k- tën periudhë fitohet nga mënyra e llogaritur(lartë) e anuitetit, fitohet vlera e kamatës së lartëllogaritur, që do të thotë:

Rk = a - Ik

Shembulli i njejtë për k = 10 , shuma e periudhës është:

Rk = 13.132,07 – 3.292,09 = 9.839,97

Mënyra e llogaritjës së tabeles, prej gjitha kushteve identike dhe supozimeve, si dhe shembujt e anuitetit të barabartë, këtu do ta parashohim procedurën e planit konstruktiv të pagesës së huas sipas modelit të anuitetit ramës – zvogëlues ose pagesa e kuotave të barabarta. Në hapin e parë llogaritën kuotat e barabarta të pagesës, në atë mënyrë që shuma e huas ( C ) ndahet me numërin e periodave të pagesës ( n ), që në rastin konkret ka shumën 10.416,67 € pasi është:

C	250.000

Rk = R = ------- = ------------ = 10.416,67
n 24
ku konstanta e kuotës paguese është 10.416,67 €. Kjo shumë është përshkrua në të gjithë katrorët (rubrikat) në kolonën e pagesës së kuotës të tabelës periodike. Pason llogaritja e kamatës në k-tën periudhë, e kjo mundet të bëhet me të njëjtën formulë si në shembullin e sistemit të anuitetit të barabart :

C k-1 x p
Ik = ----------- , shembull: kamata për 10 periudha (k = 10 )
100

C9 x 1,9426547 156.250 x 1,9426547
I10 = ----------------------- = ----------------------------- = 3.035,40
100 100

Anuiteti i pagesës nuk është më konstant, por fillon të bie (zvogëlohet) andaj kemi:

ak = Ik + R ; sipas shembullit për k = 10

a10 = 3.035,40 +10.416,67 = 13.452,06

për k = 11 : kemi

a11 = 2.833,04 + 10.416,67 = 13.249,70

D.Amortizimi dhe mbetja e vlerës së projektit

Në procesin e prodhimit/tregtimit/sherbimit mjetet kryesore/perhershme shpenzohen dhe vlerën e tyre e bartin gradualisht në shumë proceseve të prodhimit/tregtimit/shërbimeve dhe këtë proces e quajmë amortizim të mjeteve të përhershme. Amortizimi i mjeteve të përhershme mundet me qenë:

a)Kohorë (mjetet amortizohen gjatë periudhave të caktuara kohore);
b)Funksionale (mjete amortizohen sipas sasisë së prodhimit/shërbimit të realizuar)
c)Morale (Mjetet amortizohen sipas shkallës së vjetërsimit teknologjik)
c)Kombinuese (Mjetet amortizohen sipas shumë kritereve të amortizimit)

Prandaj, gjatë projektimit, në llogarit tuaja mos harroni të llogaritni shumën vjetore të cilën do të ndani për amortizimin(shlyerjen) e pjesëve të harxhuara të mjeteve tuaja kryesore/ përhershme, sepse ato para juve do të ju shërbejnë për ripërtrirjën ose ndërrimin e pjesëve të vjetruara – amortizuara në makina, aparate, vegla, orendi shtëpiake, hapësira dhe mjete tjera të përhershme, e jo rrallë do të ju nevojiten për ruajtjen e likuiditetit të projektit tuaj.
Në shqyrtimet teorike për amortizimin, kanë filluar të bëhën dallime në mes të amortizimit dhe depreciacionit dhe konstatohet: ”edhe pse në terminologjinë e kontabilitetit ndërkombëtar zakonisht bëhen dallime në mes të amortizimit dhe depriciacionit, te ne ende zyrtarisht nuk është pranua andaj edhe depriciacioni quhet amortizim. Filluar nga kjo, mund të themi se amortizimi është proces i vazhdueshëm i shlyerjes së vlerës së mjeteve kryesore jomateriale(të dalat themelore siç janë: projektimet, edukimi, shpenzimet e ndryshme lidhur me leje të ndryshme, pastaj shpenzimet/të dalat për hulumtim dhe zhvillim, patente, licenca, know-how, shenjat mbrojtëse, poashtu shuma fikse të caktuara për përfitimin e franshizës, koncesionet, qirasë, etj.) gjatë kohëzgjatjes së realizimit, ndërsa, procesi i deprecijacionit të shlyerjes graduale të mjeteve të përhershme/kryesore(kopeja themelore, të mbjellurat shumëvjeçare, objektet ndërtimore, pajisjet dhe mekanizmat, veglat, inventari, orendit shtëpijake, mjete transportuese etj.) gjatë kohëzgjatjes së tyre.
Mjetet e përhershme/kryesore mund të shlyhen sipas normave mbi përqindjen e paraparë me Ligjin e Amortizimit.
Mjetet për amortizim mund të shpenzohen për ndërrimin e pjesëve të përhershme/kryesore, munden edhe në mënyra tjera të riinvestohen(për blerjen e pajisjeve të reja), munden të përdorën edhe për të mbështet/ndihmua likuiditetin e projektit, por jo keqëpërdorimin e mjeteve në ëmër të projektit. Në projektet e ndërmarrësisë amortizimi vjetor më së shumti llogaritet sipas principit kohorë, dhe atë sipas përqindjes e cila llogaritet në vlerat furnizuese (baza -100% ) të mjeteve të përhershme të ndara për numrin e viteve të eksploatimit.
Për sistemin funksional të shlyerjes së mjeteve kryesore, norma e shlyerjes /amortizimit llogaritet ashtu që vlera furnizuese e secilit mjet kryesorë ndahet për sasinë vjetore të efekteve të tyre. Për sistemin moral, shlyerja/amortizimi i mjeteve kryesore llogaritet ashtu që vlera furnizuese e mjeteve të veçanta kryesore ndahet për numrin e viteve të anticipuara, apo për vitet para kohe, për arsyera të aktualitetit teknologjik, përkatëisht të arsyeshmerisë së ndërrimit.
Tokat nuk amortizohen(nga se nuk ka afat të qëndrueshmërisë), ndërkaq, objektet ndërtimore zakonisht shlyhën për rreth 2% në vit(dmth. parashikohet afati i qendrushmeris për rreth 50 vite), pajisjet shlyhën/amortizohën për rreth 10% në vit, orenditë shtëpiake për rreth 15%, etj. Paisjet informatike në përgjithësi do të duhet të shlyhën/amortizohën me normë deri 30%, pasi ato vjetrohen moralisht dhe teknikisht për tri-katër vite. Shëmbull, nëse një makinë është blerë për 200.000€ (duke i llogaritur të gjitha shpenzimet, transportin, sigurimin, bartjen, montimin dhe shpenzime tjera deri në momentin e venies së mjeteve kryesore në funksion të përhershëm të mjeteve, por pa tatim në vlerën e shtuar) dhe vendosim të amortizojmë/shlyejmëjetore prej 10%(cka do të thot se i planifikojmë jetëzgjatësin prej 10 viteve), për amortizimin vjetor të tyre duhet të ndajmë 20.000€. Në vazhdim është dhënë një pasqyrë tabelare e projeksionit vjetor të amortizimit dhe i vlerës së mbetur të projektit.
Projeksioni i dinamikes së amortizimit sipas viteve dhe i projeksionit të mbetjes së vlerës së projektit përgjithësisht(të mjeteve qarkulluese dhe të përhershme/kryesore) është me rëndësi për projektimet e ardhsme të pasqyrave të shpenzimeve, projeksionit të ardhshëm të fitimit–humbjes si dhe projeksionit të si dhe projeksionit ekonomiko–financionar dhe projekteve tjera.
Ndërkaq, kur ndonjëri nga projektete realizohet në kuadër të projektit ekzistues, atëher, shuma vjetore e projeksionit të amortizimit dhe i mbetjes së vlerës së projektit të vjetër, zakonisht është shumë e vogël, për shkak të shkallës së lart të amortizimit të evidentuar në kontabilitet, por kërkohet të përfshihet në projekt dhe si i tillë ti shtohet projeksionit të projektit të ri/shtesë. Kur ndërmarrësi ka dilem për realizimin e projektit të ri në. Sa herë që është e mundur, është mirë që në mënyrë objektive të vlerësohet mbetja e vlerës së projektit të vjetër, si dhe të objektivizohet amortizatimi dhe mbetja e vlerave të projektit të ri.
Kjo do të thotë se, pavarësisht, në shembullin e parë ose të dytë, projeksioni i vlerave të mbetura të mjeteve kryesore/përhershme, në bazë të shënimeve në kontabilitet(sikur që sugjerohet në tabelë), është mirë të jenë vlera reale dhe sipas cmimeve të tregut.

Tabela: Projekcioni i amortizimit vjetor dhe i mbetjes së vlerës së projektit

Nr.ren. Kapitujt e mjeteve Vlera furnizuese Shkalla e amort. Projekti i viteve Vlera e mbetur
0 1 1 3 n
1 Prona jomatriale
2 Objektet ndërtimore
3 Hapësira dhe pajisjet
4 Mjetet dhe inventari
5 Orientit e shtëpisë
6 Mjetet transportues
7 Mjeljet shumëvjeçare
8 Themelimi i kopesë
9 Mjetet tjera të përhersh
I Projekti i përgjithshëm
II Mjet .ekzis. të përhe.
III Mbetja e mjet. Qarkull
IV Gjiths. tot. (I+II+III)

E. Të hyrat dhe të ardhurat e shpenzimeve (shpenzimet )

Në këtë pjesë më së shumti do të përdorën këto tri nocione: të hyrat, të ardhurat dhe shpenzimet, të cilat në vazhdim shkurtimisht do ti definojmë:
Të hyrat janë vlerat e përgjithshme të hyrave, përkatëisht hyrjet e parasë(nga shitjet e produkteve/mallit/shërbimeve), për periudhë të caktuar kohore, përfshirë edhe të hyrat nga kamatat, qiradhënien, gjë që rrisin rezultatet.të hyrat e projektit për periudhën e caktuar dhe ne këto i quajmë të hyra të rregullta. Ndërkaq, të hyrat e jashtëzakonshme përbëjn pjeset e shitjes nga mjetet e përhershme/kryesore, zbritjen e obligimeve, tepricat e ndryshme të inventarit, lehtësirat e realizuara të mëvonshme, etj.
Shpenzimet janë të gjitha shpenzimet e përfshira në efektet e shitura(produkte, mallra, shërbime etj, gjegjësisht derdhjen e parave për një periudhë të caktuar kohore, pastaj shpenzimet që i ngarkojnë të ardhurat e përgjithshme për periudhën e caktuar dhe zvogëlimet e ndryshme të pasurisë apo rritjen e obligimeve të projektit/ndermarrësisë, shpenzimeve apo edeh shpeznimeve të jashtëzakonshme.
Shpenzimet janë termin i gjerë, nga se paraqitën në foma të ndryshme. Shpenzimet pavarësisht se në cfarë forme paraqitën, ato paraqesin format e ndryshme të shpenzimit të pasurisë, por me qëllim të dhënies së efekteve të pritura. Kështu, për shëmbull, dallojmë shpenziemt e prodhimit, të furnizimit, shitjes, marketingut, rezervave, depozitimit, qarkullimit, amortizimit, pagave, etj.
Realisht secili project bazohet në projeksionet objektive të hyrave dhe shpenzimeve për periudhën e ardhshme, dhe kjo është arsyeja pse hartuesit duhet me shumë kujdes të llogarisin. Një thënie kineze thotë:”nëse pak para nuk derdhen, shumë edhe nuk mund të hyjnë(shtoj: në ndërmarrje)”, por qe sa më pak të dalin dhe sa më shumë të hyjnë, me kujdes dhe profesionalizëm vlerësnerisht në vitin e parë të eksploatimit të projektit, nga se gabimet e bëra këtu shkatërrojn të gjitha andrrat tuaja në project/ndërmarrësi dhe fitiec më heret kemi folur për mënyrën e shitjes së produkteve/shërbimeve, se si formohen cmimet dhe këto janë elemente të mjaftueshme për vlerësimin e të hyrave të ardhshme të projektit tuaj.
Kur është fjala për shpenzimet, thjesht duhet të regjistrohen të gjitha shpenzimet e projekti, për periudhën e ardhshme, kurse kontabilisti do ti klasifikoj sipas grupeve të tyre. Që te keni orientimin e parë për efektet e projektit zbritni nga të hyrat shpenziemt e projektit, dhe shihni a mund të afaroj projekti juaj me rezultate positive apo jo. Nëse eventualisht vërtetohet minusi (humbja) kur vec të keni filluar në punë atëherë është vonë të konstatohet. Nëse edhe të hyrës së mbivlerësuar(shitjet shumëzuar me cmimet) I shtohet fakti dhe problemet lidhur me furnizimet e lëndës së parë dhe materialeve si dhe në shitjen e produkteve/shërbimeve, ju vec keni bërë një deshtim të projektit. Nga përvoja mund të ju them se deshtimet e ngjajshhme janë më shumë për shkak të nënvlerësimit të sjhpenzimeve e më pak për shkak të mbivlerësimit të hyrave(çdo cent i investuar në prodhi/tregtim/shërbime është i vlefshëm)
Projeksioni i të ardhurave dhe shpenzimeve në projektet konkrete pasqyrohën në një apo dy tabela. Sa i përket mënyrës së llogaritjes sic u tha edhe më heret, të hyrat për një përiudhë të caktuar kohore fitohen me shitjen e planifikuar të prodhimeve/mallit/shërbimeve në një periudhë të caktuar kohore të shumëzuara më çmimet e planifikuara.
Në këtë dhe faqe tjetë, kemi paraqitur dy tabela të ndara për projekcionin e të hyrave dhe projeksionin e shpenzimeve në faqen tjetër sipas viteve të eksploatimit të projektit. Në tabelën tjetër janë paraqitur shumat kumulative të ardhurat prej projeksionit të shitjes në vitin e parë(sipas muajve), të eksploatimit të projektit, në tabelen tjetër janë përshkruar shumat e disa elementeve të shpenzimeve për periudhën e shqyrtuar (për vitin e parë ëshët mirë të jepen projeksionet sipas muajve, e jo për vite, si që e kemi paraqit në tabelën e poshtëshënuar). Për lexuesit me pak njohuri sigurisht se kanë me qenë më pak e qartë struktura e të hyrave dhe të dalat prei tabelës periodike.

Tabela: Projeksioni dinamik i të hyrave

Nr.
Ren Të hyrat (prodhimi/malli/shërbimet) Sasia x çmimi (vjetore) Gjithësej
1 2 3 4 n
I Plasmani i prodhimit (1+2+n)
1 Prodh. A (shitjet vend+ eksporti)
2 Prodh. B (shitje.vendore+eksporti)
N Prodh. n (shitje vendore+ eksporti)
II Shitja e prodhimit ( 3+4+n)
3 Grumb. e mallit A (vendore+eksport)
4 Grumb.e mallit B (vendore+eksporti)
N Grumb. Emallit n (vendore+ eksporti)
III Shitja e sherbim (5+6+n)
5 Sherbimet A (ven.+exp)
6 Sherbimet B (ven+exp)
N Sherbimi n (vendore+eksporti)
IV Të hyrat tjera (7+8+n)
7 Të hyrat A
8 Të hyrat B
N Të hyrai n
Fitimi i përgjithshëm (I+II+III+IV)

Tabela: Dinamika e projeksioneve të shpenzimeve

N.R. Kapitulli i shpenzimeve Vitet e eksploatimit të projektit Gjithsej
1 2 3 4 n
1 Shpenzimet e lëndës parë
2 Shpenzimet e materialit
3 Vlera furnizuese.malli i tregtuam
4 Shpenzimet furnizuese
5 Shpenzimet e shitjes
6 Shpenzimet e repartit
7 Shpenzimet e deponimit
8 Shpenzimet e shitores
9 Shpenzimet e zyrës
10 Inven. amballazha, auto-gomat
11 Pjesët rezervë
12 Shpenzimet e rrymës
13 Transporti, pergatitja, sigurimi etj
14 Shpenzimet e përpunimit etj.
15 Shpenz.mbajtëjes dhe mbrojtja
16 Qiraja, koncesioni etj.
17 Shpenzimet e promocionit
18 Shërbim. intelektuale të jashtme
19 Shpenz. e shërbimeve komunale
20 Shpenzimet e reprezanacionit
21 Paga e menaxherit (gjithsej)
22 Pagat e puntorëve prodhues
23 Pagat e puntorëve shitës (gjithsej)
24 Pagate/puntorve shërbyes(gjithsej
25 Pagat e personave admin.(gjithsej)
26 Pagat e personave tjerë(gjithsej)
27 Meditjet dhe shpenzimet e rrugës
28 Kompensimet e të punësuarve
29 Shperblimet, bursat etj.
30 Sigurimi i njerëzve dhe pasurisë
31 Sherbimet bankare
32 Shpenzimet e qarkullimit
33 Kontributet dhe antarësia
34 Shpenzimet e provizionit
35 Shpenzimet e qirasë
36 Penalet, dëmet shtesë etj.
37 Kamata në huatë financionare
38 Kamatat në mallin kreditorë
39 Shpenzimet e amortizimit
N Shpenzimet tjera
Shpenzimet përgjithshme

E : Fitimi dhe humbja

Në këtë pjesë bën të paraqitet projeksioni i fitimt/humbjes gjatë jetës së eksploatimit të projektit. Projeksioni i fitimit/humbjes është raporti financiar i cili paraqet aktivitetin e punëve të projektit tuaj, gjatë një periudhe të caktuar kohore, gjegjësisht të hyrat dhe të dalat efektete e kamatave dhe të tatimeve si dhe fitimin e pastër të mbajtur nga projekti. Fjala është për një tabelë të rëndomtë në të cilën prej të hyrave të përgjithshëm zbresim shpenzimet e përgjithshme të përiudhës së caktuar(në të shpenzime përfshihën edhe shumat e amortizimit të mejteve kryesore). Ndryshimi pozitiv ëshët fitimi i përgjithshëm, ndërkaq, ndryshimi negativ paraqet humbjet e përgjithshme. Nga fitimi i përgjithshëm (ose fitimi para tatimimit) zbritet tatimi në fitim dhe fitohet fitimi pas tatimit ose fitim i pastër, prej të cilit pastaj zbriten të gjitha obligimet ligjore, dhe eventualisht kontraktuese(jo oblikative), dhe fitohet i ashtuquajturi fitimi përmbajtur.
Te ne deri para një kohe shkalla e tatimit në fitimin e përgjithshëm ishte 25.
Fjala është për pasqyrën e cila e paraqet në mënyrë më të plotë pasqyrën e aktiviteteve të punës, andaj projeksioni fitimit/humbjes, është një pasqyrë më e hershme apo fotografi që flet për rezultatet e punës në periudhën e shqyrtuar kohore. Raporti (në këtë rast projeksioni) i fitim- humbje është i hartuar në harmoni me ligjit dhe rregullor Kosovë.

Tabela: Projeksioni dinamik i llogaris së Fitimit/humbjes

N. R. Të hyrat dhe shpenzimet
Fitimi spo humbja Vitet e eksploatimit të projektit gjithsej
1 2 3 4 n
I Të hyrat e përgjithshme
II Shpenzimet e përgjthshme
III Gjithsit fitimi/humbja(I-II )

  • Tatimi në fitim (20%)
    IV Fitim i pastër
  • Obligimet ligjore
  • Obligimet joobligative
    V Fitim i përmbajtur

G. Fitimi i parave dhe bilanci

Raporti i fitimit dhe I rrjesdhës së parasë(gjatë ndryshimit të rrjedhave financiare të projektit), janë relativisht raporte të reja në praktikën e kontabilitetit tonë. Projeksioni i rrjedhës financiare të projektit bazohet në projeksionin e aktiviteteve të afariste dhe financiare të projektit të ardhshëm. Duke mos hyrë në detajet e ndodhive, në bazë të cilave ndërtohet rrjedha financiare e projektit, duhet nënëvizuar se projeksioni i rrjedhës financiare të projektit në një ndërmarrësi është tregues i likuidimit të tijë(i aftësisë së pageses) gjatë periudhës së aktivizimit. Projeksioni i rrjedhës financiare, në të vertetë, tregon se a do të arrin projekti I gatshëm qe me parat e fituara nga afarizmi ti përmbush të gjitha obligimet e ardhshme dhe eventualisht ti mbetet një fitim i pastër, për periudhën e eksploatimit.
Raporti për rrjedhën financiare zakonisht paraqitet në forma të ndryshme tabelare, në të cilen prej të hyrave të ëprgjithshme të periudhës së caktuar(të hyrat nga shitja, investimet personale, huat e bankare dhe kreditet në mallra, mjetet e bashkuara të partnerëve, burimet tjera të jashtme të financimit, të hyrat tjera nga kamata dhe të hyrat tjera financiare, mbetur e mjeteve kryesore dhe qarkulluese, etj), zbriten të dalat e përgjithshme/daljet të njejtës periudhë(investimet në mjetet e kryesore dhe qarkulluese, të gjitha shpenzimet e afarizmit, pagesa e huave, tatimi në fitim dhe të dhënat tjera), dhe fitohet rrjedhja e pastër financiare pozitive apo negative për tërë periudhën e analizuar.
Me këtë mund të konstatohet se ndërmarrja mund të realizoj fitime të larta(profite) nga projekti konkret, dhe njikhësisht të bankrotoj, për mungesë të mjeteve të gatshme nëse borxhlinjtë nuk i paguajnë faturat.
Në përpjekje për të thjeshtësuar projektimin e raporteve financiare, vlerësojmë se për këtë nivel dhe për vlerësim real të rrjedhave të projektit në periudhën e eksplatimit të tij, është e mjaftueshme të paraqiën të ashtuquajturat projeksionet e rrjedhave sipas viteve të eksploatimit si dhe të ashtuquajturat projeksionet e rrjedhës financiare për periudhën përkatëse. Kur projekti realizohet brënda strukturës ekzistuese të projektit/ndërmarrësisë, projektimi I rrjedhave ekonomike të projektit ndryshon, nga se në komponentën e të dalave të ëprgjithshme përfshihet edhe vlera e bartur e mjeteve ekzistuese(vlera e saj përfshihet në kolonën e parë). Në këtë rast ndryshon edhe projeksioni I rrjedhës financiare, dhe se komponentës së të marrurave të përgjithshme I shtohet edhe bartja e burimeve ekzistuese(shuma përfshhet në kolonën e parë), kurse komponentes së të dalave të përgjithshme I shtohet komponenta e re bartja e mjeteve ekzistuese(përfshihet në kolonën e parë). Poashtu, edhe të të gjitha elementet tjera perciellen projeksionet e veprimtarisë së vjetër dhe të re.
Në anenë tjetër, bilanci është një pasqyrë kontabile e gjendjes së pasurisë si dhe I strukturës dhe I gjendjes së burimeve në ditët e caktuara të shprehura në njësit monetare. Pasuria quhet aktiv, kurse burimet e pasurisë pasivë. Është me rëndësi të theksohet se në çdo moment afarizmi I projektit dhe pasuria e saj duhet të tjet e mbuluar me burime, gjegjësisht aktiva duhet të jetë e barabartë me pasiven, prej nga del parimi kryesor I kontabilitetit, ai I baraspeshes. Ndërkohë kur projekti realizohet në kuadër të një projekti ekzistues, por, edhe kur është fjala për projektin e ri është mirë që të pasqyrohën të dhënat për bilanciet e nevojshme sic janë paraqitur në tabelat vijuese.

Projeksioni dinamik i rrjedhës ekonomike

N.
re. Kapitulli i marrjes dhe i shpenzimeve (daljeve) Vitet e eksploatimit të projektit gjithseit
1 2 3 4 n
I Të marrurat gjithsej

  1. Të hyrat gjithsej
  2. Mbetja e vlerës së mjeteve kryeso.
  3. Mbetja e vlerës së mjeteve qarkull.
    II Shpenzimet e përgjithshme
    4 Investet në mjetet kryesore
    5 Investimet në mjetet qarkulluese
    6 Shpenzimet (pa amort. dhe kamat)
    7 Tatimi në fitimin e përgjithshëm
    III Të marurat e pasterta
    IV Kumulativi i të marurva të pastra

Tabela: Projeksinon dinamik i rrjedhës finansiare

N.R Të marrurat dhe të dalat Vitet e eksploatimit të projektit gjithseit
1 2 3 4 n
I Të marrat gjithsej
1 Të hyrat gjithsej
2 Burimet vetanake të financimit
3 Kapitali aksionar
4 Huat e bankave
5 Kredit e mallit
6 Mbetja e vlerë të mjeteve kryesore
7 Mbetja e vlerë. mjeteve qarkullu.
8 Rezervat e detyruara
9 Rezervat jo të detyruara
II Të dalat gjithsej
10 Invest. në mjetet e përhershme
11 Invest. Në mjetet qarkulluese
12 Shpenzimet (pa amort. dhe kamat)
13 Tatimi në fitim
14 Rezervat e detyruara
15 Rezervat jo të detyruara
16 Anuiteti i huave bankare
17 Anuiteti i mallit të kreditit
18 Dividenta(eventuale)
III Të marurat e pastra
IV Kumulativi i të marurva të pastra

Tabela: Projeksioni dinamik i bilancit

N.
re. Elementet e aktives dhe pasives Vitet e eksploatimit të projektit gjithseit
1 2 3 4 n
I Aktiva gjithsej
1 Investimet në përgatitje
1.1 Investimet materiale
1.2 Investimet jo materiale
1.2.1 Projektimet etj
1.2.2 Kamata interkalare
2 Mjetet e përgjith. Në përdorim
3 Mjetet qarkulluese
3.1 Rezervat
3.2 Paraja
4 Mjetet rezervë
II Pasivi i përgjithshëm
1 Kapitali (kapitali aksionar)
2 Kursimet
3 Fitimi i mbajtur
4 Obligimet afatshkurtre
5 Obligimet afatgjate
III Aktivi-Pasivi (baraspesha) 00 00 00 00 00 00